Peter Blok

Peter Blok over Troost & zonen: ‘Zelf iemand worden lukt deze mannen niet zo goed’

‘Het is altijd fijn om een nieuwe toneeltekst te spelen. Je hebt geen opvoedingstraditie en referenties. Je leest een script en de betekenis daarvan verandert doordat je het gaat spelen.’

Tekst Jos Schuring | Fotografie Janita Sassen

Peter Blok werkt bij Theatergroep Suburbia aan Troost & zonen, een tekst van Peer Wittenbols met Rob Ligthert als regisseur. Blok speelt Max die een voorkeur heeft om zich te hullen in vrouwenkleren. Zijn zonen Jimmy en Cas wonen bij hem in, maar ook zijn vader die wat bijklust als Sinterklaas. ‘Het is een mooie microkosmos die Peer heeft bedacht. De vier mannen zijn geen van allen succesnummers. We zijn bloedverwanten van drie generaties. Alle vier mannen vinden hun eigen identiteit in dit krachtenspel. Zelf iemand worden lukt deze mannen niet zo goed. Er is altijd weer die corrigerende energie van een van de anderen. Max is te goedmoedig en te bang. Hij stemt zijn gedrag heel erg af op dat van de anderen. Hij heeft al jaren een geheim, zijn voorkeur voor vrouwenkleding. Nu opeens al die mannen voortdurend om hem heen zijn, ontstaat voor hem een nieuwe situatie. Max heeft het niet makkelijk gehad. “Ik heb mezelf leren verdragen” zegt hij zelfs op een bepaald moment.’

Pedofiel of niet?

Tijdens de lezing spreekt Blok de woorden van Max opvallend rustig uit ‘Dat verandert naarmate het verhaal vordert. Het stuk stevent af op een sfeer waarin alle mannen elkaar voortdurend vliegen afvangen. Ze hebben elkaar op een verstikkende manier in de tang.’ Wittenbols legt zijn personages prachtige poëtische zinnen of opmerkelijke observaties in de mond. Zo laat hij Max tegen zijn vader zeggen: ‘U heeft gezien dat ik geboren werd. Dat vind ik achteraf al een inbreuk op mijn privacy.’ Blok knikt: ‘Maar ook mooi is dat al die personages òf iets verhullen of onhandig zijn in wat ze zeggen. Het is aan ons als acteurs om uit te vinden wat de personages nog meer in zich hebben. We gaan komende weken alle kanten van de personages onderzoeken, dus ook wat je niet ziet. Alleen dan kunnen we goed gestalte geven aan deze mensen.’ Is jouw personage Max het meeste sneu? ‘Dat geloof ik niet, alleen bij Max zie je het meer dan bij de anderen. Bij Cas die een vluchtelingenjongen in huis heeft genomen van zeventien is het maar de vraag of hij die jongen heeft misbruikt. Is hij een pedofiel of niet?’

Proeven aan de toon

Blok vertelt gloedvol over hoe zinnen van betekenis veranderen door de toon waarop ze uitgesproken worden. ‘Daarom stopt de regisseur soms het lezen om te proeven aan de toon die een zin moet hebben. We hebben nu de helft van het stuk gedaan in close reading, morgen de tweede helft. De rest van de week zitten we ook nog aan tafel om het belang van de verschillende scènes beter te leren kennen. We kennen de essentie nog niet. De betekenis van de scènes gaan zich op een bepaald moment aan je meedelen.’ Blok heeft veel nieuw geschreven repertoire gespeeld bij Het Toneel Speelt, Orkater en bij Toneelgroep Centrum waar hij zijn toneelloopbaan begon 1982. Maar dat betekent volgens hem niet dat hij daardoor een voorsprong heeft op andere acteurs bij het spelen van nieuwe teksten. ‘Ik denk dat het niets uitmaakt. Ik ben altijd wel vrij zorgvuldig in het lezen, maar een nieuwe tekst kost nu eenmaal meer tijd om te doorgronden. Dat maakt het juist zo leuk.’

Een echte Wittenbols

Tijdens de lezing op de eerste repetitiedag is direct merkbaar dat Troost en zonen een echte Wittenbols is. De schrijver zit er vaak breed lachend bij. ‘Vanochtend hebben ze het helemaal gelezen, nu bij de close reading gaan de acteurs er direct mee aan de haal. Ik heb maanden met deze personages geleefd en nu krijgen ze door de spelers een nieuw leven. Dat is voor een schrijver heel fijn om te merken.’

Verschenen in Theatermagazine Scenes augustus 2018

Meer weten