Melk en dadels - Foto Kurt van der Elst

Theater overtuigt tijdens festivalgeweld op Lowlands


Toneelgroep Oostpool, More Dogs, Rose Stories, ISH
Gezien op: 17 augustus in Biddiunghuizen
Henri Drost

Wie aan Lowlands denkt, denkt niet meteen aan theater. Maar niets is minder waar. Toegegeven, er staan aardig wat goede bandjes en dj’s op het festival, maar in drie dagen kun je ook de voorstellingen bekijken die ook op het chique Nederlands Theater Festival te zien zijn. En heel veel publiek trekken.

Zaterdagmiddag, kwart voor vijf. Ik sta in de nog lege Juliet-tent op Lowlands. Buiten verandert de gestage regen die de hele middag al naar beneden valt in een heuse stortbui, maar het lijkt de honderden wachtende bezoekers niet te deren. Vijf minuten later zit de hele tent bomvol voor Melk en dadels van Daria Bukvić en de vier jonge Marokkaans-Nederlandse actrices Soumaya Ahouaoui, Kyra Bououargane, Fadua El Akchaoui en Nora El Koussour.

Vier theatervoorstellingen bezoek ik deze dag en ik kijk mijn ogen uit. Door de kleurrijke en zeer gevarieerde voorstellingen, natuurlijk, maar vooral door het publiek. Het is niet meer divers dan dat op Boulevard, De Parade of Noorderzon, maar veel enthousiaster en laat dat duidelijk horen. Het is te gemakkelijk om dat louter toe te schrijven aan de lagere gemiddelde leeftijd of de technodreun die vanaf het hoofdpodium ook in de Juliet luid te horen is. Het komt door slim programmeren van scherpe voorstellingen van makers die wellicht, net zoals ik, voor het eerst op Lowlands zijn, maar moeiteloos overeind blijven in het festivalgeweld.

Dat blijkt meteen bij Allemaal mensen van Toneelgroep Oostpool, om half een. Deze caleidoscopische voorstelling begon heel klein, tijdens het 4Oost-festival in Enschede, Hengelo en Zwolle in juni 2017. Nog geen half uur duurden de confrontaties tussen twee acteurs, die op De Parade een vervolg kregen met als eindresultaat een ruim twee uur durende voorstelling voor de grote zaal die unaniem lovend werd ontvangen. De helft daarvan is op Lowlands te zien, en van de oerversie zit alleen ‘Ik ben Florian Myjer – Myjer met een y en j’ er nog in.

‘Festivalhit in wording’ schreef ik 2017, maar op Lowlands kan dat ‘in wording’ weggelaten worden. Absurde, hilarische en confronterende scènes wisselen elkaar in sneltreinvaart af, waarbij de veertien spelers als vanzelf verbinding maken met ‘allemaal mensen’ in de tent. Uiteindelijk willen we allemaal die knuffelbeer zijn.

Meer experimenteel is het Vlaamse collectief More Dogs, maar Zeitgeber waarin de verschillende manieren van tijdbeleving worden onderzocht past perfect op het festival. Extreem snel (alle mogelijke volgordes van de getallen 1 tot en met 5) of juist tergend langzaam (een sterfscène van twee minuten), dolkomisch (het hele universum opruimen in een minuut) of juist eindeloos repetitief (zes minuten naakt rondrennen als een paard). Precies zoals je verveeld kijkt naar een band in afwachting van die ene act waarvoor je er al staat en als die band dan eindelijk begint, vliegt tijdens dat optreden de tijd voorbij.

Dat geldt zeker bij de voor Lowlands ingekorte versie van Melk en dadels van Rose Stories. Maar ook in vijftig minuten maakt deze voorstelling overduidelijk dat het nog onzinniger is om te spreken over ‘de Marokkaan’ als ‘de Nederlander’. Beide zijn te groot, te divers en ook onderling te verdeeld om gemakzuchtig als homogene groep te benoemen. Waar achterin de grote Alpha-tent het publiek lauwtjes reageert op menig mega-act, staat de hele Juliet op voor een daverend slotapplaus.

Echt de tent afbreken, dat doet het publiek al tien minuten voordat de dansers van ISH het podium betreden en dat gaat een uur lang zo door. Het is echter het zwakste optreden dat ik zie. Dat ligt niet aan de danskwaliteit, het is indrukwekkend hoe de dansers van de ene naar de andere videoclipchoreagrafie schakelen, maar aan het al te nadrukkelijk een jaren negentig feestje willen bouwen. De danscam, spelletjes en het publiek opzwepen maken de show razend populair, maar in tegenstelling tot de vele andere theatervoorstellingen op Lowlands is het enige doel zo snel mogelijk vermaken – en niet in de eerste plaats met dans.

Juist hierin schuilt echter de kracht van de programmering: de meer serieuze voorstellingen overdag, gevolgd door opzwepende dans met als ‘cooling down’ stand-up. Die stand-up sloeg ik over. Om te ‘dansen’ bij Johnny Marr, die heel theatraal rockposes aanneemt, een grap maakt over een cover die een bandlid echt niet wil spelen, en met publieksparticipatie in meerdere nummers. 

Dat Lowlands- en theaterpubliek ontloopt elkaar niet zoveel.